Thứ Ba, 2 tháng 6, 2015

Cơ sở lý luận nâng cao năng lực trí tuệ của Đảng

Sau gần 30 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, kết quả đạt được; quá trình đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đã và đang bộc lộ những hạn chế, khuyết điểm, không chỉ ở năng lực thực tiễn, mà cả ở năng lực tư duy lý luận, năng lực hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách; trong đó, những hạn chế, yếu kém về năng lực trí tuệ của một đảng cầm quyền rất cần được nhận thức thấu đáo và giải quyết hiệu quả hơn. Góp phần làm rõ cơ sở lý luận - thực tiễn nâng cao năng lực trí tuệ của Đảng trong tình hình mới, trong bài viết này, chúng tôi tập trung phân tích, luận giải các vấn đề về quan niệm, bản chất và vai trò của trí tuệ và các vấn đề liên quan; các khâu căn cốt nhất, cần và đủ để đề xuất giải pháp nâng cao năng lực, trình độ trí tuệ cho cán bộ, đảng viên; góp phần nâng tầm cao uy tín, vị thế của Đảng ta - một đảng cầm quyền, lãnh đạo cách mạng Việt Nam trong điều kiện lịch sử mới.
Ngày nay, khoa học hiện đại đã chúng minh rằng, trí tuệ là một năng lực riêng có của con người. Trí tuệ hiện diện trong mọi mặt đời sống, hoạt động của con người và tổ chức; là một đặc trưng mang bản chất nhân cách. Do đó, con người không thể tồn tại với tư cách là con người nếu không có trí tuệ hoặc con người bị thiểu năng trí tuệ, bộ óc bị tổn thương. Dù khoa học đã phát triển nhưng cho đến tận ngày nay, trong học thuật, vẫn chưa có một định nghĩa hoàn chỉnh về khái niệm “trí tuệ” được mọi người chấp nhận, thừa nhận với ý nghĩa là chính thống và do đó, rất khó khăn trong việc vận dụng, luận bàn cần phải làm gì và làm như thế nào để nâng cao năng lực, trình độ trí tuệ cho con người khi mà bản thân nó chưa được định dạng rõ ràng, luận giải tường minh. Điều gợi mở, khiến chúng tôi “tò mò”, muốn đi sâu tìm hiểu xem “cái gốc của trí tuệ” là gì và các nhà khoa học đã khám phá nó đến đâu.
Việc tìm hiểu ngữ nghĩa với vai trò “chỉ rõ mặt, đặt đúng tên” đã dẫn dắt chúng tôi tìm đọc Từ điển Hán - Việt của Đào Duy Anh. Theo học giả này, “trí tuệ” là “thông minh, sự linh hoạt (intelligence parfaite)” [1]. Theo Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học, trí tuệ được định nghĩa là “khả năng nhận thức lý tính đạt đến một trình độ nhất định”[2]. Trong Từ nguyên[3], trí tuệ được xác định: a. thông minh, tài trí; b. sức mạnh nhận thức, chứng thực chân lý. Trong tiếng Anh, từ “intelligence” có nghĩa là chất lượng của sự thông minh hay sáng suốt và là “năng lực suy nghĩ, lập luận và hiểu biết”. Theo Oxford Advanced Learners Dictonary, “intelligence” có nghĩa là “khả năng làm tốt việc học, hiểu và suy nghĩ theo lôgíc về mọi mặt”. Điểm qua quan niệm của một số bộ từ điển có uy tín trên thế giới cho thấy, đến nay quan niệm về “trí tuệ” vẫn còn có nhiều khác biệt và nó cần phải tiếp tục nghiên cứu, sớm tìm lời giải đáp.
Tuy nhiên, điểm chung mà hầu hết các quan niệm đều phản ánh là khái niệm “trí tuệ” được sử dụng để chỉ trình độ, chất lượng cao của một loại hình hoạt động đặc thù của một dạng vật chất có tổ chức cao nhất, hoàn thiện nhất là bộ óc con người là nhận thức, tinh thần do bộ óc người tạo nên. Điều đó có nghĩa là, khái niệm trí tuệ không được dùng để chỉ toàn bộ hoạt động nhận thức, tinh thần mà chỉ phản ánh trình độ, chất lượng cao của hoạt động ấy. Người bị thiểu năng trí tuệ hay bị tổn thương bộ não, có khuyết tật ở bộ não, rối loạn thần kinh, tâm thần...không thể có trí tuệ. Vì vậy, cái quyết định để hoạt động nhận thức, tinh thần trở thành trí tuệ là trình độ, chất lượng của hoạt động ấy, sản phẩm của hoạt động ấy.
Sự khó khăn trong việc định dạng, tìm kiếm quan niệm chính xác về trí tuệ đã được các nhà khoa học đề ra một phương án dễ hơn khi cho rằng: a. nên đồng nhất trí tuệ với trí thông minh; định nghĩa trí tuệ thông qua định nghĩa trí thông minh vì trí thông minh thể hiện rõ hơn năng lực giải quyết các nhiệm vụ mới thông qua họat động tư duy; b. chỉ khi nào sự việc mới mẻ có được cách giải quyết tốt thì mới đạt đến trình độ trí tuệ; c. trí thông minh hay trí tuệ là sản phẩm của tư duy, gắn với quá trình tư duy; d. trí thông minh hay trí khôn gần nghĩa với trí tuệ, đó là khả năng hiểu biết, suy luận, sáng tạo, luôn thích nghi với sự biến đổi của hoàn cảnh, thời cuộc. Về khía cạnh này, trí thông minh và trí tuệ được xem xét chủ yếu trong mối quan hệ với nhận thức và giải quyết những vấn đề mới nảy sinh trên cơ sở nền học vấn và trình độ tư duy. Cho nên, cần hiểu trí tuệ thông qua trí thông minh; còn trí thông minh lại do năng lực tư duy trừu tượng, năng lực thích ứng đóng vai trò nổi trội, quy định.
Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng, giữa trí tuệ và trí thông minh cũng có những điểm khác nhau. Bởi, trí tuệ gắn liền với trí lực; trí tuệ dùng để chỉ năng lực chung nhờ sử dụng sự hiểu biết và các thao tác tư duy, giúp cho con người đạt được mục đích đề ra. Năng lực trí tuệ, hoạt động trí tuệ được coi là hoạt động diễn ra trước khi có hành động thực tế. Để có trí tuệ với đúng nghĩa, quá trình tư duy phải bám sát thực tiễn, thông qua các mối quan hệ, liện hệ chủ quan, khách quan. Về điểm này, không ít nhà khoa học cho rằng, không thể đề cao trí tuệ với tư cách là một phẩm chất bẩm sinh, ngay cả thiên tài cũng phải xuất phát từ thực tiễn đời sống xã hội, phụ thuộc vào sự tác động biện chứng của các điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan.
 Xem xét các khía cạnh nêu trên, chúng tôi cho rằng, dù muốn hay không, khi định nghĩa trí tuệ là gì không thể tách rời nó với quá trình nhận thức, hoạt động của ý thức mà ý thức chỉ riêng có ở con người, là đặc trưng hoạt động tinh thần của con người. Trí tuệ là khái niệm liên quan trực tiếp đến hoạt động nhận thức, đến năng lực lý tính của con người, tức là năng lực phản ánh gián tiếp hóa, khái quát hóa và trừu tượng hóa. Với ý nghĩa đó, trí tuệ gắn liền với hoạt động sáng tạo, đến năng lực giải quyết các vấn đề lý luận - thực tiễn. Nhờ đó, chúng ta có thể nhìn nhận rõ hơn nội hàm của khái niệm trí tuệ thông qua các đặc trưng cơ bản: a. trí tuệ thuộc về tâm lý hay là chức năng tâm lý của cơ thể con người, xã hội; b. trí tuệ thuộc cấp độ ý thức (liên quan đến các yếu tố tâm trí, trí năng, lý trí, tư duy); c. trí tuệ là năng lực nhận thức lý tính với các hình thức cơ bản của nó là khái niệm, phán đoán, suy luận. Trí tuệ là hoạt động nhận thức và thực tiễn của con người; trong đó có hoạt động trí óc, tạo ra tri thức và tư tưởng. Trí tuệ biểu hiện qua trí thông minh, hoạt bát, lanh lợi, linh hoạt, hiểu biết sâu rộng, thành thạo, năng khiếu bẩm sinh, sáng dạ, dễ tiếp thu; thông thái, uyên bác, tầm nhìn xa, trông rộng, sáng tạo, độc đáo, tỉnh táo, sáng suốt, dí dỏm, hài hước; sôi nổi, hùng biện, có tham vọng, v.v.. Từ sự phân tích trên, để có thể tiếp cận dễ dàng hơn về trí tuệ và dễ dàng vận dụng trí tuệ vào cuộc sống; chúng tôi chọn cách hiểu trí tuệ là sự tổng hợp của năng lực nhận thức và năng lực thực tiễn của con người trong việc thích nghi một cách sáng tạo với hoàn cảnh và có hiệu quả với môi trường xung quanh. Theo đó, có thể hiểu sâu sắc về trí tuệ khi phân tích kỹ các khái niệm có liên quan, đó là chất xám, trí lực, trí năng, lý tính, tư duy, trí thức, tài năng, thiên tài./.


[1] Đào Duy Anh: Từ điển Hán - Việt, Nxb. Văn hóa Thông tin, Hà Nội, 2003, tr. 487.
[2] Viện Ngôn ngữ học: Từ điển tiếng Việt, Nxb. Đà Nẵng, 2004, tr.1034.
[3] Từ nguyên: Thương vụ ấn thư quán, Bắc Kinh, 2006, tr. 1442.

Thứ Năm, 9 tháng 4, 2015

Những quan điểm đầu tiên về xây dựng và phát triển lực lượng dân quân tự vệ Việt Nam

1. Lịch sử hình thành và phát triển của Dân quân Tự vệ Việt Nam gắn liền với lịch sử cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; vì cuộc sống hòa bình, ấm no, tự do, hạnh phúc của nhân dân. Cột mốc đánh dấu khởi điểm của sự ra đời ấy lại là “Nghị quyết về Đội Tự vệ”, tháng 3 năm 1935.
Ngay từ khi ra đời (3/2/1930), Đảng ta đã quán triệt sâu sắc học thuyết Mác - Lênin về bạo lực cách mạng của giai cấp vô sản. Cương lĩnh Chính trị đầu tiên của Đảng đã khẳng định con đường đấu tranh giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng dân tộc là dùng bạo lực cách mạng để giành chính quyền và yêu cầu phải tổ chức lực lượng vũ trang để làm nòng cốt cho toàn dân tiến hành đấu tranh cách mạng. Trong Chính cương vắn tắt, Sách lược văn tắt của Đảng (2/1930) do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh khởi thảo, đã đề cập đến việc “tổ chức ra quân đội công - nông”. Luận cương Chính trị của Đảng (10/1930) cũng chỉ rõ nhiệm vụ: “Vũ trang cho công nông”, “lập quân đội công nông” và “tổ chức ra đội tự vệ công nông”. Trong phong trào cách mạng 1930-1931, mà đỉnh cao là Xô Viết - Nghệ Tĩnh, từ lực lượng khởi nghĩa của công nông, Đội tự vệ công nông (Tự vệ Đỏ) đã ra đời. Đó là mầm mống đầu tiên của lực lượng Dân quân Tự vệ Việt Nam nói riêng, và cũng là mầm mống của lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam nói chung. Sự ra đời của Đội Du kích Bắc Sơn, Du kích nam Kỳ (1940), Cứu Quốc quân (1941), Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân (1944), v.v., đã nói lên điều đó.
Trước nạn khủng bố trắng vô cùng dã man, tàn khốc của thực dân Pháp và bè lũ tay sai, phong trào đấu tranh cách mạng của quần chúng công nông dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã phát triển nhanh, mạnh và lan rộng ra khắp các vùng miền của đất nước. Nhờ đó, nhân dân ta đã kịp thời ngăn chặn bàn tay đẫm máu, đầy tội ác của quân xâm lược và bè lũ tay sai; tự bảo vệ mình, cứu được giống nòi và gấp rút chuẩn bị lực lượng cho cách mạng để khi thời cơ đến thì tiến hành tổng bạo động vũ trang đòi lại chính quyền, giành độc lập, tự do cho dân tộc; đem lại cơm no, áo ấm cho đồng bào... Đảng ta đã xác định đây là những công việc cần kíp, cần làm ngay khi tình hình biến động ở xứ Đông Dương và thế giới đang đến gần, ngày càng có lợi cho ta.
Nhằm tổng kết những kinh nghiệm đã qua, kịp thời chỉ đạo về tổ chức, lãnh đạo và hoạt động của các đội vũ trang cách mạng, ngày 28 tháng 3 năm 1935, Đại hội lần thứ nhất của Đảng được tổ chức tại Ma Cao (Trung Quốc). Tại Đại hội này, Đảng ta đã thông qua “Nghị quyết về Đội tự vệ”. Nghị quyết xác định: “Công nông Tự vệ phân biệt với Du kích đội, nó cũng không phải là Hồng quân; Hồng quân, Du kích đội không phải bao giờ muốn tổ chức thì tổ chức được ngay, còn Đội Tự vệ hễ có cách mạng vận động dù yếu mấy cũng có thể là cần phải tổ chức ngay; tự vệ đội càng mạnh tức là có điều kiện thuận tiện để sau này tổ chức du kích chiến tranh, võ trang bạo động, Hồng quân”[1]. Nghị quyết Đội Tự vệ là bước ngoặc quan trọng trong chỉ đạo tổ chức xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng và là hình thức đấu tranh chống kẻ thù xâm lược của Đảng ta; đánh dấu sự tự tin, vững vàng về quan điểm, lập trường mácxít - lêninnít của Đảng ta ngay từ lúc bấy giờ. Nghị quyết đã phân tích, đánh giá đúng tình hình thời cuộc và chỉ ra rằng, “Vấn đề đội tự vệ là một vấn đề hiện tại cần phải giải quyết ngay”; toàn Đảng phải để tâm làm công việc hệ trọng ấy. Vì vậy, Nghị quyết khẳng định: “Công nông cách mạng Tự vệ đội tổ chức ra mục đích để:
a) Ủng hộ quần chúng hằng ngày;
b) Ủng hộ quần chúng trong các cuộc đấu tranh;
c) Ủng hộ các cơ quan cách mạng và chiến sĩ cách mạng của công nông;
d) Quân sự huấn luyện cho lao động cách mạng. Chống quân thù giai cấp tấn công và làm cho vận động cách mạng phát triển thắng lợi”[2].
Ngày 28 tháng 3 năm 1935 đã đi vào lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng như một mốc son tươi thắm - Ngày “Nghị quyết về Đội Tự vệ” ra đời, được coi là ngày thành lập Dân quân Tự vệ và ngày này, đã được công nhận là Ngày Truyền thống của Lực lượng Dân quân Tự vệ Việt Nam.
2. Nghị quyết về Đội Tự vệ đã xác định rõ bản chất giai cấp, bản chất cách mạng của một tổ chức có tính chất nửa quân sự của quần chúng nhân dân lao động, chủ yếu là của công nông, lấy “sản nghiệp và làng hay xã làm cơ sở tổ chức” để thực hiện sứ mệnh của cách mạng giao. Đội Tự vệ phải do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo, sự ra đời, phát triển, trưởng thành của nó phải gắn liền với phong trào đấu tranh cách mạng của quảng đại quần chúng nhân dân. Thành phần tham gia các Đội Tự vệ là những người lao động nhiệt tình, cương quyết, không phân biệt gái, trai, hoặc dân tộc, từ 18 tuổi trở lên, có lòng yêu nước, thương nòi, có sức khỏe tốt đều có thể tham gia Đội Tự vệ công nông. Nghị quyết chỉ rõ: Ở làng, xã nào, nếu có từ 5 đến 9 người thì tổ chức thành một tiểu đội; mỗi tiểu đội có một người đội trưởng chỉ huy, tiểu đội lớn thì có một chánh, một phó đội trưởng. Theo đó, ở đâu có 3 tiểu đội thì thành lập một trung đội. Trung đội có một người chánh, một người phó trung đội trưởng và một người đại biểu của Đảng Cộng sản đứng bên cạnh để giúp người chỉ huy. Ba trung đội thì tổ chức thành một đại đội. Ngoài chánh, phó đại đội, rất khoát Đảng phải cử một đại biểu của Đảng Cộng sản để “chỉ huy”. Cứ theo phép “tam biểu” mà tổ chức lên cấp tiểu đoàn, trung đoàn và tập đoàn.
Trong Nghị quyết, Đảng ta xác định: Thời cơ đang đến gần, Đảng phải ra sức khếch trương công tác "phản đối binh bị", đồng thời, xúc tiến mọi mặt để chuẩn bị tổ chức ra quân đội của nhân dân. Trước mắt, Đảng cần tập trung lãnh đạo để tổ chức các đội tự vệ của công nông, phải làm cho các khẩu hiệu chống chiến tranh xâm lược của đế quốc chủ nghĩa và bọn tay sai lan nhanh ra khắp mọi miền đất nước và ăn sâu vào trong tâm trí quần chúng nhân dân. Có làm như vậy, quần chúng nhân dân mới hiểu rõ hơn tình thế cách mạng sắp đến và ra sức ủng hộ, giúp Đảng và các đoàn thể; nhờ đó mà chuyển chiến tranh đế quốc ra chiến tranh cách mạng, thực hiện thắng lợi mục tiêu đánh đổ thực dân Pháp đang cấu kết với bọn việt gian, phản động, hại dân, hại nước; mới xóa bỏ được áp bức bóc lột, bất công; đem lại cuộc sống hòa bình, ấm no, tự do, hạnh phúc cho đồng bào.
 Tôn chỉ, mục đích của Đảng ta thật rõ ràng, là lãnh đạo quần chúng nhân dân đánh đổ thực dân Pháp và tay sai, lấy các Đội Tự vệ làm nòng cốt để thực hiện vũ trang bạo động, giành lấy chính quyền về tay nhân dân; xây dựng cuộc sống mới theo gương cách mạng tháng Mười Nga. Vì vậy, dù còn khó khăn, gian khổ, nhưng ý chí quyết tâm của Đảng là chuẩn bị tốt nhất các điều kiện để sớm tổ chức bộ quân sự của Đảng. Có như vậy thì Đảng mới có thể thực hiện công tác huấn luyện quân sự cho đảng viên, các chiến sĩ của Đội Tự vệ và quần chúng nhân dân. Nhiệm vụ này hết sức cần kíp, không thể ngồi im chờ đợi thời cơ hoặc để tuột mất thời cơ khi nó đến. Trước mắt, Đảng cử những cán bộ ưu tú thuộc thành phần cốt cán, đặc biệt trung kiên, tin cậy; có hiểu biết chính trị và tinh thông tác chiến vũ trang để giúp cho công nông hội tổ chức các Đội Tự vệ. Ban đầu thì những Đội Tự vệ này sống trong dân, cùng ăn, cùng ở, cùng làm với nhân dân, sau này đủ sức thì có thể tách ra thành các đội vũ trang cách mạng, họat động tương đối độc lập; nhưng ở hình thức nào thì công việc chính vẫn là ra sức chăm lo công việc đoàn thể, chuyên trách đảm nhiệm công tác quân sự, bảo mật, trừ gian, giữ vững sự ổn định chính trị, trật an toàn ở địa phương, “no hay đói”, “sống hay chết” đều gắn bó chặt chẽ với quần chúng nhân dân, với từng địa bàn. Qua hoạt động thực tế, từng bước tích lũy kinh nghiệm, siêng năng học tập, rèn luyện sẽ lớn dần lên; cho đến khi huấn luyện quân sự vững vàng thì sẽ mở rộng phạm vi hoạt động, lấy liên thôn, liên xã làm điạ bàn, lấy đồn địch để tiến tới, uy hiếp, bao vây, tiêu diệt chúng; lấy công tác đấu tranh bảo vệ cuộc sống an bình của gia đình, làng xóm làm lẽ sống, niềm vui. Đến khi có điều kiện thì liên kết các Đội Tự vệ giữa các tổng, các làng để hợp lực, tạo nên sức mạnh để chống lại sự xâm lấn, vơ vét, “giết người, cướp của” mà lũ quân xâm lược và tay sai gây nên; khi thời cơ đến thì quyết đánh, tiêu diệt chúng. 
Về chính trị, Nghị quyết Đội Tự vệ xác định: luôn luôn phải giữ vững tính chất cách mạng của Đội Tự vệ; bất luận trong hoàn cảnh nào đều “phải giữ quyền chỉ huy nghiêm ngặt của Đảng trong Đội Tự vệ”. Kỷ luật của Đội Tự vệ tuy không phải là kỷ luật nhà binh, song hết sức nghiêm khắc. Đội viên phải tuyệt đối phục tùng mệnh lệnh; phải giữ bí mật; tiểu đội nào biết tiểu đội ấy; không để lộ, lọt thông tin, bí mật quân sự. Để Đội Tự vệ mau chóng phát triển, trưởng thành, cần triệt để lợi dụng khí thế tiến công và sự bành trướng của phong trào cộng sản trong Đông Dương để đẩy mạnh công tác tuyên truyền quần chúng nhân dân; làm cho họ tăng thêm lòng căm thù bọn thực dân, phong kiến, tay sai tàn bạo, độc ác. Và đó cũng là cánh tốt nhất để làm cho quần chúng nhân dân thức tỉnh, mau đứng về phía cách mạng, ra sức ủng hộ Đảng và cách mạng; tích cực tham gia các Đội Tự vệ và các đoàn thể do Đảng tổ chức để hợp lực chống kẻ thù giai cấp. Đảng phải làm cho càng ngày càng đông quần chúng biết rõ mục đích của Đảng và ý kiến của Đảng đối với các việc quan trọng diễn ra hàng ngày là đều vì lợi ích của nhân dân. Muốn được như thế thì Đảng phải mở rộng việc tuyên truyền cổ động; phải làm cho mỗi đội viên Đội Tự vệ nhìn thấy, hiểu biết, chăm lo công việc ấy như công việc của mỗi người và theo đó, các đội viên Đội Tự vệ sẽ thi đua với nhau để lập thành tích; thế chiến thắng sẽ thuộc về chúng ta. Đó là một điều chắc chắn, là niềm tin sắt đá để đi đến thắng lợi. Không thế lực thù địch nào có thể ngăn đường, cản bước chúng ta đi tới.
Muốn vậy, Đảng phải phát huy vai trò của từng cán bộ, đảng viên; tận dụng tốt công tác tuyên truyền, giáo dục quần chúng, các đội viện của Đội Tự vệ, kể cả dùng biện pháp nói mồm (tuyên truyền miệng), dùng sách, báo, truyền đơn, mở lớp, thực hành diễn thuyết, v.v., ngay từ trong gia đình, họ hàng, làng tổng của mình. Tài liệu huấn luyện, tuyên truyền phải viết cho ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu và in cho sạch sẽ, có sức thuyết phục để mọi người dân đều có thể hiểu và làm được công việc cách mạng. Đây là công việc chính yếu của Đảng vì nó không chỉ làm cho Đảng ngày càng thêm mạnh nhờ củng cố khối đoàn kết toàn dân mà quan trọng hơn, đây là “bước thực hành của Đảng” để tiến tới rút kinh nghiệm lãnh đạo công tác quân sự của Đảng, chuẩn bị cho thành lập các tổ chức vũ trang cách mạng nay mai.
Trong Nghị quyết này, Đảng còn chỉ rõ: bất luận như thế nào, dù thuận lợi hay gặp phải tình cảnh khó khăn, mọi cán bộ, đảng viên của Đảng đều phải xung kích đi đầu, có trách nhiệm lớn lao là phải ra sức vận động trong các sản nghiệp, làng tổng và các đoàn thể của thợ thuyền, dân chúng, làm cho ảnh hưởng của Đảng, của các Đội tự vệ ngày càng lan rộng và mạnh hơn trước. Khi có những cuộc tranh đấu xảy ra, thì Đảng phải can thiệp vào ngay để động viên, cỗ vũ các Đội Tự vệ. Sau mỗi lần như vậy, cần nghiêm túc rút kinh nghiệm  để tổ chức tốt hơn những cuộc tranh đấu lần sau sắp tới.
Để nâng cao thanh thế, uy lực của các Đội tự vệ công nông, Đảng cử cán bộ ưu tú của Đảng tham gia giữ các chức vụ uỷ viên để Đội tự vệ luôn đi đúng đường lối. Các ủy viên này có trách nhiệm giáo dục, thuyết phục, lôi kéo quần chúng tốt đứng về phía Đảng, từng bước giao trách nhiệm của tổ chức, đoàn thể cho người đội trưởng, đội phó để trong từng Đội Tự vệ, tính đảng nâng cao dần. Đến khi, đủ sức thì, trong từng Đội Tự vệ có thể thành lập chi bộ Đảng để làm hạt nhân gây dựng phong trào và phát triển sức mạnh quân sự; làm cho các làng, tổng, thôn xã thành các “pháo đài vững chắc” để bảo vệ sự bình yên của quê hương; tạo điều kiện thuận lợi để dân chúng an tâm đẩy mạnh tăng gia sản xuất, tích cực góp phần mình ủng hộ cách mạng, kiên quyết đòi lại độc lập, tự do, cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho mọi nhà.
Một trong những quan điểm quan trọng mà Nghị quyết khẳng định là tổ chức các Đội Tự vệ tại chỗ, thành viên của đội là từ thành phần dân chúng, được chọn lựa trong những người con ưu tú của quê hương, là đoàn viên hay đảng viên, để họ vừa tham gia sản xuất, tạo ra của cải nuôi sống gia đình và bản thân mình; đồng thời, tạo ra một phần của cải dôi dư, có dự trữ để cung cấp nhu yếu phẩm cho đoàn thể khi cao trào cách mạng lan rộng ra; vừa cải tiến, chế biến vũ khí, trang bị quân sự để bảo vệ dân làng; sẵn sàng chiến đấu khi tình huống xảy ra và khi cần thiết, có thể bổ sung cho quân đội cách mạng; biết phối hợp chiến đấu để giành được thắng lợi. Mỗi đội viên dân quân tự vệ là một hạt nhân, giữ vai trò nòng cốt để xây dựng phong trào toàn dân đánh giặc tại địa phương và tích cực tham gia các đội du kích, quân đội của Đảng khi điều kiện chín muồi, kể cả tham gia cướp chính quyền về tay nhân dân.
Chủ trương của Đảng là phải làm cho các Đội Tự vệ không ngừng lớn mạnh bằng chính thực lực của dân chúng. Muốn vậy thì phải tranh thủ được sự giúp đỡ tối đa của dân chúng, nhất là làm cho dân chúng hiểu rõ ý thức đề cao cảnh giác, biết tự vệ, phòng vệ, trừ gian. Và như vậy, Đảng cho rằng, khi cuộc tranh đấu lan rộng thì nhất thiết Đảng phải đề ra được khẩu hiệu chính trị làm phương châm chỉ đạo hành động. Nghị quyết cho rằng, “Không có một sản nghiệp nào, một làng nào, có cơ sở của Đảng, của Đoàn, của các hội quần chúng cách mạng mà không có tổ chức Đội Tự vệ, đó là khẩu hiệu của chúng ta hiện nay”[3]. Phải làm cho mỗi người dân thấy rõ quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của họ đối với việc nhà, việc làng cũng như việc nước; tất cả đều quan trọng, nếu làm một công việc nào đó mà không tốt thì sẽ làm liện lụy, ảnh hưởng đến các công việc khác, nhất là những việc không có lợi cho cách mạng. Nghị quyết về Đội Tự vệ nhấn mạnh đến mối quan hệ gần gũi, thân ái giữ các thành viên Đội Tự vệ với Đảng, với quần chúng nhân dân. Để làm tốt điều này và nhiều điều khác, Đảng phải luôn coi trọng xây dựng Đội Tự vệ vững mạnh về chính trị, về tổ chức, biên chế, về hoạt động huấn luyện, trang bị vũ khí cho Đội Tự vệ công nông, lấy tiêu chuẩn phù hợp với thực tế làm thước đo sự phát triển của mỗi Đội Tự vệ.
Nhìn chung, với việc ra đời của Nghị quyết về Đội tự vệ, lần đầu tiên Đảng ta xây dựng được nguyên tắc xây dựng về chính trị cũng như xây dựng về quân sự của lực lượng vũ trang cách mạng của Đảng một cách khá căn cơ, tương đối hệ thống và toàn diện; thể hiện rõ lập trường, quan điểm giai cấp công nhân trong xây dựng đội quân cách mạng do Đảng Cộng sản lãnh đạo, cũng như xây dựng dựng lực lượng nửa vũ trang (bán vũ trang) cách mạng; trong đó đấu tranh chính trị giữ vị trí then chốt. Có thể coi những quan điểm này là nền móng vững chắc để từ đó, Đảng ta ngày càng nhận thức đầy đủ, sâu sắc hơn quan điểm, đường lối xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân cách mạng của Đảng trong các giai đoạn tiếp theo và sau này. Và Nghị quyết đánh dấu điểm xuất phát của phong trào cách mạng nước ta khi nó bước sang thời kỳ trực tiếp vận động giải phóng dân tộc và tiến tới chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền cách mạng về tay nhân dân.
3. Sau khi Nghị quyết về Đội tự vệ ra đời, nhất là trước khi cách mạng tháng Tám nổ ra, các đội tự vệ ở cả nông thôn và thành thị lần lượt ra đời, đóng vai trò làm nòng cốt cho quần chúng thực hiện vũ trang khởi nghĩa, tiến hành chiến tranh du kích, xây dựng và mở rộng các căn cứ địa, vùng giải phóng. Khi cách mạng tháng tám năm 1945 bùng nổ, lực lượng dân quân tự vệ đã cùng toàn dân thực hiện thắng lợi cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân. Từ đây, dân quân tự vệ trở thành lực lượng vũ trang hùng hậu của Nhà nước Việt Nam độc lập, là một trong ba thứ quân của lực lượng vũ trang nhân dân, là công cụ sắc bén để bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ, bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng vừa mới giành lại được.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, lực lượng dân quân tự vệ phát triển rộng khắp cả nước. Mặc dù chỉ được trang bị bằng các loại vũ khí thô sơ, tự tạo là chủ yếu, lại phải đương đầu với quân đội thực dân, đế quốc được trang bị vũ khí tối tân hiện đại, lực lượng dân quân tự vệ đã cùng nhân dân xây dựng làng xã chiến đấu, góp phần cùng bộ đội chủ lực tiến hành nhiều chiến dịch lớn, giành thắng lợi quyết định trong chiến dịch Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, lực lượng dân quân tự vệ miền Bắc đã bắn rơi nhiều máy bay địch, bắt sống nhiều phi công Mỹ, tiêu diệt hàng chục toán biệt kích, bắn chìm và bắn cháy nhiều tàu chiến địch. Đồng thời, tích cực phục vụ chiến đấu, chi viện sức người sức của cho chiến trường miền Nam; cùng bộ đội chủ lực và nhân dân miền Nam tiến công và nổi dậy, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước; thực hiện trọn vẹn “Di chúc” thiêng liêng của Bác Hồ. Sau Đại thắng mùa Xuân năm 1975, lực lượng dân quân tự vệ đã được huy động tham gia xây dựng tuyến phòng thủ biên giới; trực tiếp chiến đấu, phối hợp và phục vụ bộ đội chiến đấu, góp phần quan trọng vào thắng lợi của các cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam, Tây Bắc.
Ngày nay, lực lượng dân quân tự vệ được phát triển cả về chất lượng, số lượng, biên chế tổ chức, trang bị. Trong đó, tổ chức, biên chế ngày càng tinh gọn hơn nhưng chất lượng tổng hợp của dân quân tự vệ được nâng cao, đáp ứng các yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.
Trải qua quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ dân quân tự vệ đã tỏ rõ sự trung thành tuyệt đối với Tổ quốc, với nhân dân, với sự nghiệp cách mạng của Đảng, luôn xứng đáng với lời khen ngợi của Bác Hồ kính yêu: Dân quân tự vệ và du kích là lực lượng của toàn dân tộc, là một lực lượng vô địch, là bức tường sắt của Tổ quốc, vô luận kẻ địch hung bạo thế nào hễ đụng vào lực lượng đó, bức tường đó, thì địch nào cũng phải tan rã./.


[1] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, tập 5, năm 1935, Nxb CTQG, H.2002, tr. 92.
[2] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, tập 5, năm 1935, Nxb CTQG, H.2002, tr. 91.
[3] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, tập 5, năm 1935, Nxb CTQG, H.2002, tr. 96.